Aan het einde van, of zo bij het begin van een nieuw jaar bepeins je wat er verkeerd of goed ging, en wat zo nodig verbetering nodig heeft. Een ding viel me op en dat is wat me al langer bezig hield. Dat problemen vaak terug te leiden zijn op communiceren of beter gezegd het niet of slecht communiceren. Of het nu binnen het gezin is tussen ouders en kinderen, of werknemer en werkgever, of gemeente en bewoners, of tussen zorgverleners en patiënten. Hoe komt het toch dat in zoveel verbanden als er problemen zijn, slechte communicatie als oorzaak boven komt drijven?

Wat uit onderzoek en evaluatie blijkt dat bij veel gevallen waar communicatie tot problemen leidde, slecht luisteren de bron is. Hoe is dat mogelijk in een tijd waar marktonderzoek op onderzoek word gestapeld en waar er inspraakavonden worden georganiseerd en men gelegenheden heeft om mee te discussiëren. Hebben die marktonderzoeken wel zin dan? Wat men vaak ziet, is dat marktonderzoekers de vraag zo stellen dat dit de denkwijze van de opdrachtgevers is en die het antwoord krijgen wat ze willen hebben, omdat men zich niet kan verplaatsen in de burgers en wat resulteert in een nog grotere frustratie.

De meeste gesprekken die gevoerd worden resulteren niet in een uitwisseling van ideeën. Maar om winnen, kijk eens hoe slim ik ben en wat voor wereld idee ik heb. Men laat elkaar uit fatsoen uit spreken, maar is vooral in zich zelf geïnteresseerd. Daarentegen zou het zo moeten zijn dat men bereid is naar de ander te luisteren en zich te laten beïnvloeden. Want als men samen aan een idee bouwt, kan het alleen maar beter worden.

Onbevooroordeeld luisteren is niet eenvoudig. Stel dat je partner allerlei wilde plannen heeft, dan word het moeilijk om alleen maar te luisteren zonder direct te komen met afwijzingen en oplossingen, zeker als er een bepaald verleden is. Maar hoe zit het dan met de burgers op de inspraakavonden die aan het eind van de avond met dezelfde mening en gedachtegang naar huis gaan. De oplossing zou kunnen zijn door hen boven hun eigenbelang uit te laten stijgen. Als je mensen verantwoordelijkheid geeft, kom je er achter dat ze veelal dezelfde verlangens hebben. En door samen op te trekken bij plannen, kan er wel eens een mooi resultaat uit komen. Als politicus moet je niet je oor laten hangen naar de mensen, maar je laten inspireren, en dat betekent niet dat iedereen gelijk krijgt.

Maar hoe kan men nu beter communiceren. Enig zelfinzicht is dan vereist, anders gezegd: durf eens in de spiegel te kijken als politiek. Naast vakmanschap is communicatie een van de belangrijkste pijlers om goed te functioneren. Dus de conclusie die ik trek is eigenlijk simpel, denk niet altijd dat je het zelf weet en er zo goed in bent, maar luister naar de ander die dat ook denkt en werk samen aan een plan. Dan kan er iets mooi groeien.

Peter Aarnoudse